“Dilerim ışıl ışıl kalırsın hep…”

Bu yazının başlığı Andrey Voznesenski’nin Oza adlı şiirinin bir dizesidir. 

 

Günlerdir “Mutlu yıllar” mesajları yağıyor; e-posta, whatsapp, messenger, SMS mesaj kutularım tıka basa dolu. Sosyal medya arkadaşlarımın birçoğu sayfalarından 2019 yılı için sağlık, mutluluk, barış, para, aşk dileyen mesajlar yayınladılar. Hemen bütün mesajlar birbirine benzeyen emojinler, simgeler, fotoğraflar, gifler ile süslenmiş. Kötü, pis, cıs 2018 gitti; ellenmedik, umutlarla dolu, yepyeni, kirlenmemiş (daha kirletmeye vaktimiz olmadığından) bir yeni yıl geldi, hoş geldin 2019. Bütün bu mesajlara Milan Kundera gibi “Kitch” diyeceğim ama 2019’a “entel” damgasıyla girmek istemem.

Yeni yıl mesajlarına, 2019’a yakıştırılan umutlara bakınca, 1 Ocak günü bir bilinmeze açılacağız duygusuna kapılıyorum; sanki geleceği bilmek mümkün değilmiş gibi. Oysa ne büyük bir yanılgı, hepimiz bal gibi biliyoruz, gelecek bilinebilir!

Geleceğin matematiksel formüllerle hesaplanacağı ve psikotarih adında bir bilim dalı olacağı öngörüsü ünlü bilim kurgu yazarı Isaac Asimov’a aittir. Yazdığı “Vakıf” serisindeki romanlarda, günümüzden yirmi bin yıl sonra Hari Seldon adında bir matematikçi, psikotarih kuramını ortaya koyar ve kurduğu denklemlerle kuramını kanıtlar. Sizin anlayacağınız, “psikotarih” şimdilik bilimkurgu edebiyatının hayali kavramlarından biridir.

Peki, gerçekten de gelecek bilinmezlerle dolu, karanlık bir sis perdesinin arkasında mı saklı. Hiç de öyle değil, gelecek bilinebilir, bilinebilir, çünkü gelecek bugünün, bugün ise geçmişin içinde saklıdır. Özcesi, yaşadığımız dünyanın tarihini, bugünün toplumlarını ne denli iyi bilebilirsek, geleceği de o denli net olarak bilebilir, daha doğru bir ifade ile öngörebiliriz.

İçinde yaşadığımız Türkiye toplumuna şöyle bir göz gezdirirseniz, 2019 yılından sağlık beklemenin fanteziden ibaret olduğunu görebilirsiniz. Yolda yürürken bir hafriyat kamyonunun altında kalarak kendinizi bir ambulansta veya cenaze arabasında bulma olasılığınızın çok yüksek olduğunu bilmiyor olamazsınız. Artan çevre kirliliği, gıda katkı maddeleri, vb. nedeniyle kanser olma olasılığınızın her geçen yıl biraz daha arttığını bilmiyorsanız nerede yaşadığınızı merak ederim doğrusu. Hadi diyelim ki kanser oldunuz veya hafriyat kamyonunun altından sağ olarak kurtuldunuz; kâbusunuz yeni başlıyor, ülkemiz sağlık sistemi “Parayı verene üflemeli çalgılar orkestrası[i]” olarak çalıştığı için kendinize sağlık yerine “şans” dilemeniz daha uygun olacaktır.

2019 yılı için “barış” mı dilemiştiniz? Vah, vah; acil şifalar diliyorum, hayal kurmak iyidir ama bu kadarı normal değil. Tüm dünya silahlanmaya devam ediyor, ABD Başkanı Trump, Tuzsuz Deli Bekir misali racon kesiyor; Putin desen kümesin horozu gibi dolanıyor. Ortadoğu’ya ve bizim ülkemize hiç girmeyelim, bu yazı bitmez, biterse de “Girdim mapus damlarına…” şarkısını terennüm ederek biter.

2019 için mutluluk da mı istemiştiniz? Hani bir türkümüz var, “Bir of çeksem, karşıki dağlar yıkılır” diyor, mutluluk isteğinizin karşılığı bu türkü. Bir dostunuzla, aile üyelerinizle sıcak bir kahve ve sohbetle, aşık olduğunuz kişiye bir an dokunuşla kendinizi mutlu hissedebiliyor olabilirsiniz ama mutluluk dediğimiz bu değil, bu kadarı değil. Mutlulukta yaşam doyumu vardır; biyolojik, sosyal, psikolojik iyi olma hali vardır; sevgiyle, bilgiyle, üreterek çalışma vardır. Mutluluk haksızlığa uğramayacağınız inancını, adalete duyulan kusursuz bir güveni ve bireysel/toplumsal/sınıfsal eşitliğin varlığını da içerir. Mutlu bir kişinin özgürce seçim yapabilme, fikirlerini ifade etme hakkı vardır ve bu hakkın tek sınırlaması başka bir insanın özgürlük alanının gasp edilmesiyle oluşur. Şimdi sorarım size; 2019 yılında mutlu olma olasılığınız nedir?

Kendiniz için şans da dilemişsinizdir 2019 yılı için. Sözü uzatmanın gereği yok, Bektaşi’ye sormuşlar, “Hocam evin kapısına at nalı asarsak şans getirir mi?” diye. “Hiç sanmam” demiş Bektaşi, “her atın dört nalı var ama akşama kadar kırbaç yiyorlar.”

Kendimiz ve sevdiklerimiz için dilediğimiz her dilek, yaşam hedeflerimizin ideolojik kodlarına tekabül eder. Güçlü ve zengin olana duyduğumuz hayranlık, onların yerinde olmayı düşleyen yaşam hedefleri, diktatör/zalim yetiştiren bir toplum düzeni üretir/üretmiştir. Hepinize yaşam hedeflerinizi, dileklerinizi gözden geçireceğiniz ve yeniden yapılandıracağınız bir yıl diliyorum.

 

 

 

[i]Bu konudaki yazımı okumak isterseniz:

https://doganalpdemir.com/2018/02/15/saglikta-son-durum-parayi-verene-nefesli-calgilar-orkestrasi-2/

BENİ OKU!

Bu siteye çeşitli yollarla gelmiş olabilirsiniz. Bilinçli olarak site yazarını Google’da aradıysanız muhtemelen ne istediğinizi de biliyorsunuzdur. Ama site içeriğinde etiketlenen bir sözcüğü “gogıllarken” web dünyasının dalgaları sizi bu sitenin kıyılarına atmış da olabilir. Daha büyük bir olasılıkla da sosyal medya platformlarından birinde karşılaştığınız linki tıklamış olabilirsiniz. Her halükârda hoş geldiniz.

Bu sitede iki ayrı kategoride yazılar bulacaksınız. Kategorilere sağ tarafta gördüğünüz “İÇERİK TÜRLERİ” başlığı altında yer alan “Kategori seçin” butonundan ulaşabilirsiniz. Birinci kategori: Genel. Genel kategorisi altında son beş yıldır yazdığım yazılarımın bir kısmı bulunuyor. Müstear (takma) isimle yazdıklarım ve kâğıt dergi ve gazetelerde yayınlanan yazılarım maalesef bu sitede bulunmuyor.  Nedir, köşe yazısı, deneme, makale türünde; ağırlıklı olarak tarih, masal, edebiyat, siyaset, sosyal medya dili ve sağlık üzerine yazdığım çok sayıda yazıma ulaşabileceksiniz. Ender de olsa şiirlerim var.

İkinci kategori ŞİİRLİ CUMALAR, dört yıldır sürdürdüğüm bir DURUŞ projesi. En özet tanımı şu:

ŞİİRLİ CUMALAR, Ortadoğu bataklığına itilmeye, muhafazakâr bir toplum olmaya ve nefret diline karşı bir DURUŞdur.

IMG_2175

Şiirli Cumalar üzerine daha fazla bilgi edinmek isterseniz kategorilerden ŞİİRLİ CUMALAR’ı seçmelisiniz. Ama dilerseniz bu konuda yıllar önce yazdığım bir köşe yazısına göz atabilirsiniz.

https://doganalpdemir.com/2014/06/05/siirli-cumalar/

Bu siteyi, yazdıklarımı izlemek/okumak isterseniz bir öneride bulunacağım. Site ana sayfasının sağ üst bölümünde “takip et” yazan bir buton bulunuyor. Orayı tıklayıp e posta adresinizi yazar ve gelen maili onaylarsanız bu siteye abone olursunuz. Bu yolu izlerseniz her yeni yazımda e-posta yoluyla bildirim alırsınız.

Güzel okuyun, şiirle olun.

 

SAĞLIKTA SON DURUM: PARAYI VERENE NEFESLİ ÇALGILAR ORKESTRASI…

 parayı az verene kamıştan bir düdük, parayı çuvalla getirene ise, nefesli çalgılar orkestrası, yanında orkestra şefiyle beraber…

Arkadaşlarım arada laf atıyorlar, “sağlık hizmetleri giderek daha kötüye gidiyor,  senin  belagatın iyidir, hem de yılların doktorusun, yaz şu sağlığın halini” diye. Bunu söyler söylemez de kendilerinin veya bir yakınlarının sağlık kurumlarında başına gelenleri bir örnek vererek anlatmaya başlıyorlar. Dinlediğim öykülerin en zalimce ve utanmazca olanlarını bile yazmaya kalksam, pehlivan tefrikaları yetmez dinlediğim hikayeleri anlatmaya. Ama ben de haksız sayılmam, olmayan bir şeyi nasıl yazmalı, hizmet desen değil, sağlık desen hiç değil. Neyse adını siz koyun ben de gördüğümü yazayım tekerleme gibi.

Nasreddin Hoca’nın ünlü fıkrası malüm, yeniden yazmak gereksiz, “parayı veren düdüğü çalar”.

Ama bu fıkranın da hükmü yok artık, parayı az verene kamıştan bir düdük, parayı çuvalla getirene ise nefesli çalgılar orkestrası, yanında orkestra şefiyle beraber.

Resmin bütününü görme şansı olmayan, sağlık hizmetlerinde kapitalizmin bize hangi kumaştan kefen  diktiğini farketmeyen orta ve alt gelir düzeyine sahip kentlilerin bir çoğu, başlangıçta memnundu durumdan. Sigorta hastanelerinde sabahın beşinde girilen kuyruklar, zarf içinde verilen “bıçak parası” tarih oluyordu. Oysa kimsenin görmediği, görmek istemediği bir oyun sahneye koyulmuştu.
Sağlık hizmeti sunumundaki nitelik, tümüyle siyasi kararların bir sonucudur. O siyasi kararları dayatmak için uygun bir toplum mühendisliğine ve  toplumsal bilinç ve algının çarpıtılması sürecine  gereksinim duyar iktidarlar. Bakın, size çarpıcı olduğunu düşündüğüm bir örnek anlatacağım. Çok yıllar önce toplum kalkınması ve koruyucu sağlık hizmeti temelli uluslararası bir projenin sağlık yöneticisi olarak çalışıyorum. Bir gün, kimin ayağına bastıysam, kendimi 30 kişinin yaşadığı kuş uçmaz kervan geçmez  bir dağ köyüne sürülmüş buldum. İstifa edince ya limon satacak ya da muayenehane açacaktım. Büyük hata, ikinci yolu seçtim.

Yaşlı bir amca geldi bir gün, reçetesini yazarken endişeyle sordu, “çok tutar mı evladım bu ilaçlar” diye. Bu soruyu sorandan para mı alınır, üstüne numune ilaçları denk getirip gönderdim amcayı. Bir zaman sonra yolda karşılaştık aynı kişiyle, “nasılsın amcacım, iyileştin mi” diye sordum ama cevap fenaydı, “doktor bey oğlum ben senin verdiğin ilaçları hiç kullanmadım, senden çıkınca paralı bir doktora gittim” dedi, kala kaldım olduğum yerde, ardınca baktım uzun uzun, şimdi ben kime gitmeliydim. İşte o amcanın çocukları ve torunları, şimdinin “dini imanı para olmuş” sağlık hizmet sunumunu “tek yol, tek model” olarak kabullendiler.

Sağlık kavramının içinde tıbbi tedavi küçücük bir yer tutar, tutmalıdır. Gerçekte sağlığın ağır yükü, insanları hastalıktan koruyacak, yolu yordamı belli halk sağlığı hizmetlerinin üzerindedir. Gelin beraber yapalım bir proje, inanın çok kolay. Bir kentte çocukların, gençlerin oyun oynayacağı, spor yapacağı alanları genişletir, her yerde bisiklet yolları açar, yeşil alanları ranta teslim etmez, satranç, go gibi oyunları destekler, müzik aleti çalmak, tiyatro, halk oyunu  oynamak isteyen gençleri teşvik eder, yanında durur, gençlerin bu aktiviteler yolu ile bir aidiyet duygusu geliştirmelerini sağlamaya yönelik profesyonel sosyal çalışmacılar istihdam edersek (falanca partilinin tanıdıklarını değil) , bir de  bütün bunları göstermelik yapmaz ve kentin her mahallesinde dengeli gelişmesini sağlarsak, gelin bakın neler neler olur.  Kendine güvenen, kendini topluma sorumlu hisseden, hareketli, enerjik, uyuşturucudan, alkolden, sigaradan uzak duran, haksızlık ve adalet duygusu gelişmiş, hurafelere karnı tok, bilim ve aklın yolunu benimsemiş, ruh sağlığı taş gibi bir nesil yetiştirirsiniz. Bu nesil, toplumun en çok can alan ve en büyük sağlık harcamalarına sebep olan kalp, damar hastalıkları, şeker hastalığı,  kanser ve benzeri envai türden hastalığa da bağışık hale gelecektir.  Biri sağlık hizmeti mi demişti, efendim, iyi duymadım sanırım.

Sağlık hizmetleri çökmeye başlayınca ilk görünen “arıza” acil servis hizmetlerinde ortaya çıkar. Bunun en büyük sebebi acil servis hizmetinin para kazanmaya uygun olmayan yanı ile çok profesyonel ekip,  pahalı ve iyi donatılmış  ekipman gerektiren yanlarının birbiriyle çatışmasıdır.  Fazla düşünmeye gerek yok, özel sağlık kurumu statüsünde çalışan hastanelerin hemen hiç biri doğru dürüst acil hizmeti vermemektedir.  Nedir; acil servislerin herkesin diline düşmüş “arıza” hali, daha büyük sorunları gizlemektedir. Toplumun sağlık hizmetine en çok gereksinim duyan ve sesleri en az çıkan kesimleri olan çocuklar, kadınlar, yoksullar, engelliler ve yaşlılara ilişkin sağlık sorunları sinsice büyümeye devam etmektedir, edecektir.

Giderek özelleştirilen ve sistemin olmazsa olmazı hale getirilen hastaneler artık bir işletme haline getirilmiş, hastalar ise müşteri olmuştur. Hastadan yeteri kadar para kazanmayı “beceremeyen” sağlık emekçileri ise sistemin dışına atılmaktadır. Sisteme uyum sağlayan sağlık emekçilerini ise, her şeyden beter bir ahlaki çöküntü beklemektedir.

Değerli okur, biliyorum, biraz ordan, biraz buradan kırpıp döküverdim önünüze. Klavyenizi tutan yok, sizler de bu konuda yaşadıklarınızı, gördüklerinizi ve düşündüklerinizi yazın aşağıya, ne dersiniz?